29 ژوئن 2023 - آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان(IARC)، که بازوی سرطان سازمان جهانی بهداشت (WHO) است، اخیراً اعلام کرده است که آسپارتام احتمالاً یک عامل "سرطان‌زا برای انسان" اعلام خواهد شد.

آسپارتام چیست؟

پس از چندین دهه تحقیق بر روی شیرین کننده های مصنوعی (ASW) برای کاهش میزان چاقی و دیابت، آسپارتام در سال 1965 کشف شد و در نهایت در سال 1981 به بازار عرضه شد. آسپارتام بین 150 تا 200 برابر شیرین تر از شکر است اما مقدار کالری محصولات غذایی و نوشیدنی را افزایش نمی دهد.

به گفته سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA)، میزان مصرف روزانه قابل قبول (ADI) برای آسپارتام 50 میلی گرم بر کیلوگرم است، در حالی که نهادهای نظارتی اروپاییADI ، 40 میلی گرم بر کیلوگرم را برای آسپارتام برای بزرگسالان و کودکان توصیه می کنند. در سراسر جهان، آسپارتام را می توان در بیش از 6000 محصول، از جمله غذاها و نوشیدنی ها، قطره های ضد سرفه، و مقداری در خمیر دندان ها یافت، که گستردگی استفاده از این ماده شیمیایی را در بسیاری از اقلام روزمره نشان می دهد.

اگرچه بیشتر محصولات غذایی و نوشیدنی حاوی آسپارتام به عنوان جایگزین‌های «سالم» یا «رژیمی» برای محصولات شیرین ‌شده با شکر تبلیغ می‌شوند، توانایی این محصولات در کاهش خطر دیابت یا چاقی هرگز تأیید نشده است. در عوض، برخی شواهد نشان می‌دهند که طعم نوشیدنی‌های قندی و شیرین ‌شده با قندهای مصنوعی باعث افزایش احساس گرسنگی و در نتیجه افزایش وزن می‌شود.

آیا آسپارتام باعث سرطان می شود؟

پس از مصرف آسپارتام، این ماده شیمیایی هیدرولیز شده و در دستگاه گوارش (GI) جذب می شود. این فرآیند منجر به آزاد شدن متانول، اسید آسپارتیک و فنیل آلانین می شود.

متابولیسم متانول در کبد شروع می شود، جایی که ابتدا به فرمالدئید اکسید می شود و سپس دوباره به اسید فرمیک تبدیل می شود. علاوه بر آسیب مستقیم متانول به کبد، فرمالدئید به طور مستقیم برای سلول های کبد سمی است و با خواص سرطان زایی مرتبط است.

مطالعات متعددی پتانسیل سرطان‌زایی آسپارتام را بررسی کرده‌اند. به عنوان مثال، یک مطالعه بر روی موش‌ها نشان داد که قرار گرفتن در معرض آسپارتام در اوایل زندگی خطر ابتلا به سرطان را در نوزادان موش افزایش می‌دهد.

تعداد زیادی از مطالعات in vivo و in vitro که نقش بالقوه آسپارتام را در ایجاد سرطان نشان می‌دهند، بسیاری از سازمان‌های نظارتی مانند IARC را به بازنگری در مورد ایمنی آسپارتام برای مصرف انسانی سوق داده است. به همین ترتیب، نتایج حاصل از این مطالعات نیز از مطالعات انسانی پشتیبانی می‌کند که تا حد زیادی کمیاب هستند.

در یک مطالعه ی جدید مبتنی بر جمعیت فرانسه، محققان افزایش خطر ابتلا به سرطان مرتبط با مصرف آسپارتام را گزارش کردند. مشخص شد که این افراد در معرض خطر بالایی برای سرطان سینه و سرطان های مرتبط با چاقی از جمله سرطان روده بزرگ، معده، کبد، دهان، حلق، حنجره، مری، تخمدان، آندومتر و سرطان پروستات هستند.

این یافته ها از تأثیر منحصر به فرد آسپارتام بر خطرات سرطان خاص حمایت می کند. در حالی که به نظر نمی رسد آسپارتام بر خطر ابتلا به سرطان پانکراس تأثیر بگذارد، مردانی که آسپارتام مصرف می کنند در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به لنفوم غیر هوچکین و مولتیپل میلوم هستند.

سایر اثرات سلامتی آسپارتام

حکم پیش‌بینی‌شده ی IARC احتمالاً نگرانی‌هایی را در میان مصرف‌کنندگان در مورد مصرف محصولات آسپارتام ایجاد خواهد کرد. بنابراین، علاوه بر کاهش خطر ابتلا به سرطان با کاهش یا حذف مصرف محصولات آسپارتام، مصرف کنندگان در برابر سایر اثرات بالقوه سلامتی آسپارتام نیز محافظت خواهند شد.

تراتوژنیسیته

در دوران بارداری، برای مادران بسیار مهم است که از یک رژیم غذایی سالم برای اطمینان از رشد مناسب جنین و همچنین سلامت کلی مادر استفاده کنند. مطالعات قبلی نشان داده اند که مصرف ASW در دوران بارداری ممکن است خطر زایمان زودرس و بیماری های آلرژیک را در جنین افزایش دهد.

بسیاری از مطالعاتin vivo ، طیف وسیعی از اثرات تراتوژنیک مرتبط با مصرف آسپارتام در دوران بارداری را گزارش کرده‌اند که برخی از آنها شامل تحمل نامطلوب گلوکز و انسولین، تغییر ترکیب میکروبیوتای روده، افزایش وزن بیشتر و همچنین افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع 2، بیماری های قلبی عروقی، بیماری کبد چرب غیر الکلی و سرطان های مرتبط با هورمون در نوزاد است.

اختلالات رفتاری

اثرات عصبی مختلفی به قرار گرفتن در معرض آسپارتام نسبت داده شده است که برخی از آنها شامل اختلالات عصبی و رفتاری و همچنین برخی واکنش های عصبی روانی از جمله سردرد، تشنج و افسردگی است. این اثرات تا حد زیادی به متابولیسم آسپارتام نسبت داده می شود که منجر به تولید فنیل آلانین، اسید آسپارتیک و متانول می شود که همگی می توانند از سد خونی مغزی(BBB) عبور کرده و به طور مستقیم با انتقال دهنده های عصبی در تعامل باشند.

علاوه بر اثرات مستقیم آسپارتام بر سیستم عصبی مرکزی (CNS)، تداخلات آن بامیکروبیوتای روده نیز ممکن است به تغییرات رفتاری طولانی مدت منجر شود. این تغییرات میکروبیوم همچنین باعث افزایش ترشح کورتیکوسترون و هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک (ACTH) می شود.

منبع:

https://www.news-medical.net/news/20230629/WHO-to-declare-artificial-sweetener-aspartame-as-possible-carcinogen.aspx